FULL TEXT (html)
Issue: 2017, December, Volume 11, No 4
issue id: 2017_12_11_4
article id: 2017_12_11_4_1

Original Research



Determination of Medication Use Habits of Adults Living in Rural Area


Kırsal Alanda Yaşayan Yetişkin Bireylerin İlaç Kullanma Alışkanlıklarının Belirlenmesi

 

Meryem Öztürk Haney*1, Aslı Akdeniz Kudubeş1

 

 

ABSTRACT

Aim/Background: Determination of medication use dcptrial of individuals living in rural areas with more limited access to health care is a priority in planning interventions. This study aimed to determine the medication use habits among adults living in rural area. Method: Descriptive study was carried out in a village in Izmir province and with a total of 61 adult individuals using at least one medication during last month. Data were collected making home visits to individuals and using a questionnaire. Data were analyzed with descriptive analysis and chi-square test. Results: 32,8% of the participants were taking three or more drugs and the most commonly (68,9%) used type of drug was anti-hypertensive drugs. The frequency of using nonprescription medication was 27,9% and frequency of not using medication although with a doctor prescription was 18%. 62,3% of the participants had problems with drug use and individuals who used less medication had more problems in medication use (p <0,05). Conclusion: Majority of individuals living in rural areas had problems with medication use. It is recommended that risk groups should be regularly assessed, trained and monitored by primary care health workers.

Key words: Habit, medication use, rural, adult

 

ÖZET

Amaç/Giriş: Sağlık hizmetlerine ulaşmada, daha kısıtlı olanaklara sahip olan kırsal alanda yaşayan bireylerin ilaç kullanma alışkanlıklarının belirlenmesi, girişimlerin planlanması için önceliklidir. Bu çalışmada, kırsal alanda yaşayan yetişkin bireylerin ilaç kullanma alışkanlıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı çalışma, İzmir ilinde bir köyde yaşayan ve son bir aydır en az bir ilaç kullanan toplam 61 yetişkin birey ile yürütülmüştür. Veriler, bireylere ev ziyareti yapılarak ve soru formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare testi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %32,8’i üç ve daha fazla sayıda ilaç kullanmaktaydı ve en fazla kullanılan ilaç türü (%68,9) antihipertansif ilaçlardı. Reçetesiz ilaç kullanma sıklığı %27,9 ve reçete edildiği halde ilaç kullanmama sıklığı %18 idi. Katılımcıların, %62,3’ünde ilaç kullanma ile ilgili sorun vardı ve az sayıda ilaç kullanan bireylerin ilaç kullanımında daha fazla sorun olduğu belirlendi (p <0,05). Sonuç: Kırsal dcptrial yaşayan bireylerin büyük çoğunluğu, ilaç kullanımı ile ilgili sorun yaşamaktadır. İlaç kullanma konusunda, riskli grupların birinci basamakta çalışan sağlık çalışanları tarafından düzenli olarak değerlendirilmeleri, eğitilmeleri ve izlenmeleri önerilmektedir.

Anahtar sözcükler: Alışkanlık, ilaç kullanma, kırsal, yetişkin

 

 

Received / Geliş tarihi: 21.06.2017

DCPtrial / Kabul tarihi: 25.07.2017

1Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi  İzmir

*Address for Correspondence / Yazışma Adresi: Meryem Öztürk Haney, Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İnciraltı İzmir-TÜRKİYE

*E-mail: meryempub@yahoo.com

Haney MO, Kudubeş AA. Kırsal Alanda Yaşayan Yetişkin Bireylerin İlaç Kullanma Alışkanlıklarının Belirlenmesi. TJFMPC, 2017; 11(4): 213-220.

DOI: 10.21763/tjfmpc.359661

 

 

GİRİŞ

Türkiye’de, kırsal alanlar ile kentler arasındaki farklılıkların artması ile birlikte, kırsal alanlarda sağlık, eğitim gibi temel ihtiyaçlar devletin sınırlı olanakları nedeniyle yeterince karşılanamamaktadır. Bu durum, kırsal kesimde yaşayan bireyleri arayışlara itmekte, göç gibi önemli toplumsal, ekonomik ve sağlığa yönelik olumsuz sonuçları olan sorunları ortaya çıkarmaktadır.1 Kırsal alanlarda kamu sağlığı hizmetleri yetersizdir ve bu alanlarda yaşayan bireylerin büyük çoğunluğu temel sağlık hizmetlerinden yararlanamamaktadır. Kırsal kesimde yaşayan insanlar, tıbbi imkânlar kısıtlı olduğu için genelde geç teşhis ve tedaviyi aksatma sonucu zarar görürler. 2,3

 

Bilinçsiz ve reçetesiz ilaç tüketimi, dünyanın her yerinde olduğu gibi ülkemizde de önemli bir halk sağlığı problemidir.4,5 Tedavinin başarısını etkileyen faktörlerden en önemlisi, ilaçların doğru ve düzenli olarak kullanılmasıdır. Literatürde, bireylerin %70’inin ilaçlarını düzenli olarak kullanmadığı, %28,6’sının doktorun önerdiği ilaçları kullanılması gereken süreden önce kestiği, %75,5’inin doktora danışmadan ilaç kullandığı, %24,5’inin kendisinin kullandığı bir ilacı başkasına da önerdiği, %34,9’unun prospektüsleri okumadığı, %28,3’ünün ilaçların son kullanma tarihlerine bakmadığı, ilaçların yaklaşık üçte birinin uygunsuz şartlarda korunduğu, ilaçların %21’inin son kullanma tarihlerinin geçtiği belirtilmektedir.6,7,8 Diğer bir çalışmada, kırsal alanda yaşayan bireylerin %68’inin kendisine önerilen ilaçların tümünü kullanmadığı ve %30,3’ünün ise iyileştiğini hissedince ilaçların kalanını kullanmadığı belirlenmiştir.3

      

İlhan ve ark.’larının9 Ankara İlinde birinci basamak sağlık merkezine başvuran bireylerle yaptığı çalışmada, evde ilaç bulundurma oranının %78,6, hekim önerisi dışında ilaç kullanma oranının %62 olduğu belirtilmiştir. Aynı çalışmada, hekim önerisi dışında ilaç kullanma nedeninin doktora muayeneye gerek duymama (%55,3) olduğu belirtilirken; en sık kullanılan ilaç türlerinin sırası ile ağrı kesiciler, soğuk algınlığı ilaçları, mide ilaçları, antibiyotikler ve vitaminler olduğu belirtilmiştir. Çevrenin önerisiyle ya da kişinin kendi kararıyla, doktora danışmadan savurgan ve hatalı bir şekilde ilaç kullanması sonucunda toplumda birçok zehirlenmeler ya da ilaçlara karşı duyarlılıkta azalmalar görülmektedir. Reçetesiz kullanılan ilaçlar, semptomları gizleme, hastalığın tanılamasını geciktirme gibi olumsuz durumlar oluşmaktadır.10

 

 

Bireylerin ilaç kullanma alışkanlıkları, cinsiyet, öğrenim durumu, gelir durumu, sosyal güvence ve kronik hastalık varlığı gibi birçok faktörden etkilenmektedir. İlaç kullanımı ile ilgili sosyo-demografik özelliklere bakıldığında; erkeklerin, kadınlara göre olumsuz yönde tutum sergilediği görülmektedir. İlaç prospektüslerini okumama, ilaç son kullanma tarihine bakmama ve akraba/arkadaş/komşu tavsiyesiyle ilaç kullanma gibi olumsuz davranışların, erkeklerde kadınlara göre daha fazla olduğu belirtilmektedir.6,11 Öğrenim düzeyi yükseldikçe, doktora gitme oranı artmakta, evdeki ilaçları kullanma oranı azalmakta iken, öğrenim düzeyi azaldıkça bilinçsiz ilaç kullanma durumu artmaktadır.6,12 Gelir durumu ile ilaçların prospektüsünü okuma arasında ters bir ilişki bulunmaktadır.13 İlaç kullanma alışkanlıklarını etkileyen faktörlerden biri olan sosyal güvence varlığı, hasta olunca doktora gitme olasılığını arttırmakta, eczacı tavsiyesiyle ilaç kullanma ve evdeki ilacı kullanma oranını azaltmaktadır. İlaç prospektüslerini okumama, son kullanma tarihine bakmama, arkadaş/akraba/komşu tavsiyesiyle ilaç kullanma ve arkadaş/akraba/komşulara ilaç tavsiye etme sosyal güvencesi olmayanlarda daha yüksek olduğu belirtilmektedir.6 Önceki çalışmalarda, kronik hastalığa sahip olan bireylerin ilaç kullanma oranının, kronik hastalığı olmayan bireylere göre daha fazla olduğu, üç aydan uzun süren hastalığı bulunanlarda arkadaş/akraba/komşu tavsiyesiyle ilaç kullanma oranlarının daha düşük olduğu ortaya konmuştur.6,11,13

      

Akılcı ilaç kullanma eğitiminde, davranış değişikliği sağlayabilmek için öncelikle hedef grubun ilaç kullanma alışkanlığı belirlenerek gereksinimleri tespit edilmelidir. Bu amaçla, gereksinimlere yönelik bireysel ya da grup eğitimlerinin tercih edilmesi ve eğitimin etkinliğini artırmak için uygun eğitim yöntemleri kullanılarak sürekliliğinin sağlanması önerilmektedir.6 Ülkemizde, kentsel alanda yaşayan, farklı yaş gruplarını kapsayan bireylerin ilaç kullanma alışkanlıkları ile ilgili araştırmalar bulunmaktadır.10,13,14 Ancak, sadece kırsal kesimde yaşayan bireyler üzerinde yapılmış fazla sayıda araştırmaya rastlanmamıştır.11,12 Bu özden yola çıkarak sağlık hizmetlerine ulaşma konusunda daha kısıtlı olanaklara sahip olan kırsal alanda yaşayan bireylerin ilaç kullanma alışkanlıkları belirlendikten sonra, sorunlara yönelik girişimlerin planlanması ile bu gereksinimin giderileceği düşünülmüştür. Bu çalışmanın amacı, kırsal alanda yaşayan yetişkin bireylerin ilaç kullanımına ilişkin bilgi, beceri ve gereksinim durumlarını ve ilaç kullanma alışkanlıklarını etkileyen faktörleri belirlemektir.

 

YÖNTEM

 

Araştırmanın Evreni ve Örneklemi

Tanımlayıcı tipte tasarlanan bu çalışmanın evrenini, İzmir İli Güzelbahçe İlçesine bağlı bir köyde yaşayan 18 yaş ve üstü bireyler oluşturmuştur. Bu köyün kırsal alan olarak seçilmesinin nedeni, köyde sağlık hizmeti sunan kurumun sadece sağlık evi olması, görevli ebenin köyde haftada iki gün çalışması, köyde yaşayan bireylerin sağlık hizmetlerine ulaşmak için, yakın köydeki Aile Sağlığı Merkezine başvurmaları ve bireylerin genellikle tarım ve hayvancılık ile geçimlerini sürdürmeleridir. Çalışmanın yürütüldüğü köyün merkezinde yaklaşık beş yüz yetişkin birey yaşamaktadır (2013 yılı ilçe nüfus kayıtları). Bu araştırmada, örneklem seçme yöntemi kullanılmayıp, ev ziyaretlerini ve çalışmaya katılmayı kabul eden 40 ailedeki toplam 65 yetişkin birey araştırmaya dâhil edilmiştir. Çalışmanın yapıldığı dönemde köyde yaşayan, 18 yaş ve üzerinde olan, iletişim problemi yaşamayan ve son bir aydır kullandığı en az bir ilaç bulunan 61 yetişkin birey araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Çalışmaya katılım oranı %93,8’dir. Veriler, Mart- Mayıs 2013 tarihinde toplanmıştır.

 

Veri Toplama Araçları

Araştırmada, veriler araştırmacılar tarafından ilgili literatür incelemesi yapıldıktan sonra, oluşturulan soru formu ile toplanmıştır.15,16 Soru formu, yetişkin bireylerin tanıtıcı özellikleri, algılanan genel sağlık ve ruh sağlığı durumu (mükemmel, iyi, orta, kötü), hastalık durumu (daha önce hekim tarafından tanı konulmuş hastalıklar), kullandığı ilaçlar, ilaç kullanımına ilişkin bilgi, beceri ve gereksinim durumları ve ilaç kullanma alışkanlıklarını değerlendiren soruları içermiştir. Bireylere ilaç kullanma alışkanlığı ile ilgili beş soru; “ilaç almayı unuttuğunuz olur mu?”, “ilacınızı zamanında almadığınız olur mu?”, “ilacınızı doktorun önerdiği dozda almadığınız olur mu?”, “kendinizi iyi hissettiğinizde doktora danışmadan ilaç almayı bıraktığınız olur mu?”, “ilacınızı alınca kendinizi kötü hissederseniz doktora danışmadan ilacı bıraktığınız olur mu?” sorulmuştur. En fazla bir hatalı davranışı olan bireyler, ilaç alma alışkanlığında “sorun yok”, iki ve daha fazla hatalı davranışı olanlar “sorun var” olarak değerlendirilmiştir. Soru formları, sorumlu araştırmacılar tarafından bireylere ev ziyareti yapılarak, yüz-yüze görüşme yoluyla doldurulmuştur. Bireylerin, soru formunu cevaplama süresi yaklaşık 10 dakika sürmüştür.

 

Verilerin Değerlendirilmesi

Veriler, SPSS 15.0 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Bireylere ait tanıtıcı özelliklerin analizinde tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde), ilaç kullanma alışkanlığı ve bireysel özellikler arasındaki ilişkinin belirlenmesinde ki-kare testi, Fisher kesin testi kullanılmıştır.  İstatistiksel analizlerin değerlendirilmesinde, %95 güven aralığı ve p değeri 0.05 olarak kabul edilmiştir.

 

Araştırmanın Etik Yönü

Araştırmanın yürütülmesi için, köy muhtarlığından yazılı izin alınmıştır. Çalışmaya katılan bireylere, araştırmanın amacı ve katılımın gönüllük esasına bağlı olduğu anlatıldıktan sonra, istedikleri zaman araştırmadan çıkabilecekleri söylenmiştir. Gönüllülük ilkesine özen gösterilerek katılımcıların sözel ve yazılı onamları alınmıştır.

 

 

BULGULAR

Katılımcıların %47,5’i (n=29) 65 yaş altı grubundandır, %59’u (n=36) kadındır ve %88,5’i (n=54) ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahiptir. Katılımcıların %70,5’i (n=43) evlidir, %83,6’sı (n=51) aile bireyleri ile birlikte yaşamaktadır, %9,8’nin (n=6) sosyal güvencesi yoktur ve %29,5’i (n=18) gelirinin yetersiz olduğunu düşünmektedir.

 

Katılımcıların %90,2’sinin (n=55) ilaçların kullanma amacını bildiği, ancak %37,7’sinin (n=23) ilaçların yan etkisini bilmediği, %50,8’inin (n=31) kullandığı ilaçların son kullanma tarihini kontrol etmediği, %55,7’sinin (n=34) kullandığı ilacın prospektüsünü okumadığı belirlenmiştir. Yetişkin bireylerin %77’si (n=47) ilaçları alırken, kendisine yardımcı olan birisinin olmadığını ve %91,8’i (n=56) yardıma ihtiyacı olsa bile yardım almadan ilaçlarını alabileceğini belirtmiştir. Yetişkin bireylerin %27,9’unun (n=17) doktor reçetesi dışında ilaç aldığı, %18’inin (n=11) ise reçete edildiği halde ilaçlarını almadığı, %26,2’sinin (n=16) ilaçları almama nedeni olarak unutkanlığı ifade ettiği ve %68,9’nun (n=42) kullandığı ilaca bağlı bir sorun yaşadığında hekime/hemşireye danıştığı belirlenmiştir. Yetişkin bireylerin %19,7’si (n=12) ilaçlarla ilgili en sık yaşadığı yan etki olarak mide rahatsızlıklarını/bulantı belirtmiştir (Tablo 1).

 

Katılımcıların %29,5’i (n=18) genel sağlık durumunun ve %62,3’ü (n=38) ruh sağlığı

TABLO 1

TABLO 2

 

durumunun iyi olduğunu, %49,2’i (n=30) görme fonksiyonu, %19,7’i (n=12) işitme fonksiyonu ve %11,5’i (n=7) günlük yaşam aktivitelerini sürdürme

ile ilgili sorunlar yaşadığını ifade etmiştir. Katılımcıların %11,5’inin (n=7) son altı ayda en az bir kez hastaneye yattığı ve %62,3’ nün (n=38) son altı ay içinde en az bir defa doktora başvurduğu

 

belirlenmiştir.  Çalışmaya katılan bireylerin, %63,9’u (n=39) iki ve daha fazla sayıda doktor tarafından tanı konmuş hastalığı olduğunu ve %70,5’i (n=43) hipertansiyon tanısı olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %32,8’i (n=20) üç ve daha fazla sayıda ilaç kullandığını ve %68,9’u (n=42) antihipertansif ilaç kullandığını belirtmiştir

TABLO 3

 

Çalışmaya katılan bireylerin, %62,3’ünün (n=38) ilaç kullanma alışkanlığında sorun vardır. İlaç kullanma alışkanlığının, sağlık durumu göstergelerine ve sosyo-demografik özelliklere göre dağılımına bakıldığında (Tablo 2-3), ilaç kullanma alışkanlığı ile sosyo-demografik özellikler arasında ilişki bulunmazken (p >0,05), sağlık durumu göstergelerinden sadece ilaç kullanma sayısı ile ilaç kullanma alışkanlığı arasında ilişki bulunmuştur (p =0,028). Yetişkin bireylerin kullandıkları ilaç sayıları azaldıkça, ilaç kullanma alışkanlığında daha fazla sorun yaşadığı belirlenmiştir.

 

 

TARTIŞMA

Bu çalışmada, kırsal kesimde yaşayan yetişkin bireylerin önemli bir oranının (%32,8) üç ve daha fazla sayıda ilaç kullandığı belirlenmiştir. Bu sonuç, önceki çalışmalarda belirtildiği gibi çoklu ilaç kullanımının toplumda sık görülen bir sorun

olduğunu doğrularken, çalışmaya katılan bireylerin yarıdan fazlasının yaşlı bireyler olması ve yaşlı popülasyonda çoklu ilaç kullanımının yüksek olması ile ilişkilendirilmiştir.17,18,19 Bulgular, en yaygın (%68,9) kullanılan ilaç türünün antihipertansif ilaçlar olduğunu göstermiştir ve bu bulgunun literatürle uyumlu olduğu görülmektedir.17,20 Bu sonuç, literatürde belirtildiği gibi toplumda hipertansiyon prevalansının ve antihipertansif ilaç kullanımının artması ile ilişkilendirilmiştir.21,22 Araştırma kapsamındaki bireylerin kullandıkları ilaçlar ile ilgili yaşadıkları yan etkilerin dağılımı değerlendirildiğinde; ilk sırayı mide şikayetleri/bulantının (%19,7) oluşturduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar ile benzer şekilde önceki çalışmalar da ilaç kullanımına bağlı şikâyetler arasında, mide şikâyetlerinin birinci sırada yer aldığını belirtmiştir.15 Çalışmada, kırsal kesimde yaşayan bireylerin %27,9’unun doktor reçetesi dışında başkalarının önerisiyle ilaç kullandığı saptanmıştır. Literatürde, hekim reçetesi dışında başkalarının önerisiyle ilaç kullanma sıklığı %26-46


arasında bulunmuştur.14,23 Bu sonuç önceki dcptrial bulguları ile uyumludur ve reçetesiz ilaç kullanmanın önemli bir sorun olduğunu düşündürmektedir. Katılımcıların önemli bir oranının (%18) reçete edildiği halde ilaçları düzenli kullanmadığı ve reçete edilen ilaçları kullanmamanın ilk nedeninin (%26,2) unutkanlık olduğu belirlenmiştir. Bireylerin reçetesiz ilaçları kullanmaları ya da reçete edilen ilaçları düzenli kullanmamaları yönündeki davranışları hastalığın seyri ve tedavinin sürdürülmesi yönünden olumsuz bir bulgudur. Bu sonuç, sağlık personelleri tarafından bireylerin akılcı ilaç kullanma konusunda bilgilendirilmeleri gerektiği sonucunu vurgularken, bireylerin yaşadığı yerde ve kolaylıkla ulaşabilecekleri birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık çalışanlarına da önemli sorumluluklar getirmektedir.

 

Kırsal kesimde yaşayan bireylerin ilaç kullanımına ilişkin, bilgi, beceri ve gereksinim durumlarına bakıldığında (Tablo 1); bireylerin %9,8’i ilaçlarının kullanım amacını ve %37,7’si ise ilaçlarının yan etkilerini bilmediğini belirtmiştir. Bu sonuç, literatür ile uyumlu olup, bireylerin kullandıkları ilaçların yan etkilerini bilmedikleri sonucunu doğrulamıştır.24 Çalışmada, katılımcıların %50,8’inin son kullanma tarihini kontrol etmediği ve %55,7’sinin prospektüs okumadığı belirlenmiştir. Literatürde, ilaç prospektüsünü okumama sıklığı %34,9 ve son kullanma tarihine bakmama sıklığı %28,3 olarak gösterilmiştir ve çalışma bulgusuyla benzer olduğu saptanmıştır.7 Bu bulgular, bireylerin ilaç kullanımıyla ilgili bilgilerinin yetersiz olduğunu doğrularken, ilaç kullanımıyla ilgili bilgi eksikliğinin hastalığın seyri ve tedavinin etkinliği konusunda önemli sorunlara yol açabileceği düşünülmektedir.

 

Kırsal kesimde yaşayan bireylerin, ilaç kullanma alışkanlığının sosyo-demografik özellikler ve sağlık durumu göstergeleri ile ilişkisinde (Tablo 2-3); sadece ilaç kullanma sayısına göre anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (p <0,05). Yetişkin bireylerin kullandıkları ilaç sayıları azaldıkça, ilaç kullanma alışkanlığında daha fazla sorun yaşadığı belirlenmiştir. Önceki çalışmalarda, kronik hastalığa sahip bireylerin ilaç kullanma oranının, kronik hastalığı olmayan bireylere göre daha fazla olduğu, üç aydan uzun süren hastalığı bulunanlarda arkadaş/akraba/komşu tavsiyesiyle ilaç kullanma oranlarının daha düşük olduğu belirtilmiştir.11,13 Bu bulguya DocConverter bireylerin var olan kronik hastalıklarının sayısı ve kullandıkları ilaç sayısı arttıkça, hastalık prognozlarının olumlu seyretmesini sağlamak amacıyla, ilaç kullanma alışkanlıklarını geliştirdikleri düşünülmektedir.

 

Bu çalışmanın, önemli bulgularına rağmen bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. Birincisi, araştırma, İzmir iline bağlı bir köyde yaşayan yetişkin bireyler ile yürütüldüğü için, sonuçların Türkiye’deki tüm kırsal bölgelere genellenebilirliği sınırlıdır. İkincisi, araştırmanın yürütüldüğü köyde genç yetişkin nüfusun (iş ve eğitim olanakları nedeniyle şehir merkezinde yaşamayı tercih etmesi nedeniyle) az olması nedeniyle çalışmaya katılanların büyük çoğunluğunu orta yaş ve üzerindeki bireyler oluşturmuştur. Bu nedenle, sonuçların tüm yaş gruplarına genellenebilirliği sınırlıdır

 

 

SONUÇ

Kırsal alanda yaşayan yetişkin bireylerin, ilaç kullanma alışkanlığını belirlemek amacıyla yürütülmüş olan bu araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde; kırsal kesimde yaşayan yetişkin bireylerin büyük çoğunluğunun, ilaç kullanımı konusunda sorun yaşadıkları saptanmıştır. Kırsal kesimde yaşayan yetişkin bireylerin, ilaç kullanma alışkanlıklarının gelişmesi ve yaşadıkları sorunların en az düzeye inebilmesi için;

 

•Özellikle kırsal kesimde yaşayan bireylerin, birinci basamakta çalışan hemşire, hekim ve diğer sağlık çalışanları tarafından ilaç kullanma davranışları yönünden periyodik olarak değerlendirilmeleri,

 

•Özellikle yaşlı, DocConverter sağlık hizmetlerine ulaşma güçlüğü yaşayan ve yeti yitimi olan bireylerin ilaç kullanım hataları yönünden risk grupları olarak izlenmesi, bu bireylere bakım verenlerin bilgilendirilmesi, risk gruplarında ilaç kullanma alışkanlığının değerlendirilmesi,

 

•İlaç kullanma alışkanlığında sorun olan bireylerin, olumsuz sağlık sonucu yaşama riskleri daha yüksek olduğu için bu bireylerin sağlık durumunun dikkatli bir şekilde izlenmesi önerilmektedir.

 

Bu dcptrial 2017 yılında Aydın’da yapılan 1.Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresinde sözel bildiri olarak sunulmuştur.

 

 

KAYNAKLAR

  1. Çolakoğlu E. Kırsal kalkınma problemine bir çözüm arayışı olarak köy-kent projesi Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 2012;3(6):187-202.
  2. Cuellar N, Aycock T, Cahill B, Ford J. Complementary and alternative medicine (CAM) use by African American(AA) and Caucasian American(CA) older adults in a rural setting: A descriptive, comparative study. BMC Complement Altern Med 2003;3: 8.
  3. Kızılçelik, S. Kırsal kesim ve kentsel kesimdeki sağlık sisteminin sosyolojik açıdan karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara: 1995:265-266.
  4. Fielding JE, Hamai S, Hassakis PC, Ashton D, Tye G. Halting the illegal sale of prescription medications in Los Angelas Country. J Public Health Manag Pract 2001;7:59-64.
  5. Güngörmüş Z, Sayan A. DocConverter ve reçetesiz ilaç kullanımı ile sağlık sorumluluğu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2010;19:56.
  6. Çiçek Z. Sağlık İnanç Modeli doğrultusunda verilen eğitimin kadınların bilinçsiz ve reçetesiz ilaç kullanımı üzerine etkisi, Atatürk Üniversitesi Yayınlanmamış Doktora Tezi. Erzurum:2012:28-40.
  7. De Bolle L, Mehuys E, Adriaens E,  Remon JPVan Bortel LChristiaens T. Home medication cabinets and self-medication: A source of potential health threats? Ann Pharmacother 2008;42:572-9.
  8. Göçgeldi E, Uçar M, Açıkel CH, Türker T, Hasde M, Ataç A. Evlerde artık ilaç bulunma sıklığı ve ilişkili faktörlerin araştırılması. TAF Prev Med Bull 2009;8(2):113-8.
  9. İlhan MN, Aydemir Ö, Çakır M, Aycan S. Akılcı olmayan ilaç kullanım davranışları: Ankara’da üç ilçe örneği. Türkiye Halk Sağlığı Dergisi 2014;12(3):188-200.
  10. Yılmaz E, Yılmaz E, Karaca F. Sağlık Yüksekokulu öğrencilerinin ilaç kullanma durumlarının incelenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi 2008;3(8):59-83.
  11. Özkan S, Özbay OD, Aksakal FN, İlhan MN, Aycan S. Bir üniversite hastanesine başvuran hastaların hasta olduklarındaki tutumları ve ilaç kullanım alışkanlıkları. TAF Prev Med Bull 2005;4(5):223-37.
  12. Bilgili N, Karatay G. Sait Yazıcı Sağlık Ocağı bölgesinde yaşayan bireylerin ilaç tüketimi ile ilgili bazı uygulamalarının belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2005;39-48.
  13. Karakurt P, Hacıhasanoğlu R, Yıldırım A, Sağlam R. Üniversite öğrencilerinde ilaç kullanımı. TAF Prev Med Bull 2010;9(5):505-12.
  14. Yapıcı G, Balıkçı S, Uğur Ö. DCPtrial basamak sağlık kuruluşuna başvuranların ilaç kullanımı konusundaki tutum ve davranışları. Dicle Tıp Dergisi 2011;38:458-65.
  15. Solmaz B, Akın B. Evde yaşayan yaşlılarda ilaç kullanımı ve kendi kendine ilaç kullanım yetisi. Turk Geriatri Derg 2009;12(2):72-81.
  16. DocConverter ME, Campbell NRC, Gwadry-Sridhar F, Nolan RP, Kaczorowski J, Bienek A et al.  Antihypertensive medication use, adherence, stops, and starts in Canadians with hypertension. Can J Cardiol 2012;28:383-09.
  17. Erkin G, Gülşen ED, Dülgeroğlu D, Aybay C, Özel S. Kas iskelet sistemi hastalığı olan yaşlı hastaların sistemik hastalıkları ve ilaçlarının değerlendirilmesi. Turk Geriatri Derg 2004;7(3):155-8.
  18. Gökalp O, Mollaoğlu H. Uygunsuz ilaç kullanımı. SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi 2003;10(17):20-51.
  19. Steinman MA, Landafeld CS, Rosenthal GE, Berthenthal D, Sen S, Kaboli PJ. Polypharmacy and prescribing quality in older people. J Am Geriatr Soc 2006;(54):1516-23.
  20. Özbek S, Kaya E, Tekin A, Doğan Ş. Yaşlılarda tedaviye uyum. Turk Geriatri Derg 2006;9(3):177-81.
  21. Center for DCPtrial Control and Prevention Self-reported hypertension and use of antihypertensive medication among adults-United States, 2005–2009. Morbidity and Mortality Weekly Report 2013; 62 (13): 237-244. 
  22. Gu Q, Burt VL, Dillon CF, Yoon S. Trends in antihypertensive medication use and blood pressure control among United States adults with hypertension. Circulation 2012;126:2105-14.
  23. Karataş Y, Dinler B, Erdoğdu T, Ertuğ P, Saydaoğlu G. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi’ne başvuran hasta ve hasta yakınlarının ilaç kullanım alışkanlıklarının belirlenmesi. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2012;37(1).
  24. Eski Ö, Pınar R. Kardiyovasküler problemi olan yaşlılarda ilaç kullanım hatalarının incelenmesi. Turk Geriatri Derg 2005;8(3):141-7.





Tablo 1. Katılımcıların ilaç kullanımına ilişkin bilgi, beceri ve gereksinim durumları (n=61)




Tablo 2. İlaç kullanma alışkanlığının sağlık durumu göstergelerine göre dağılımı




Tablo 3. İlaç kullanma alışkanlığının sosyo-demografik özelliklere göre dağılımı










TJFMPC
Turkish Journal of Family Medicine
& Primary Care

e-ISSN: 1307-2048
© 2016 www.tjfmpc.gen.tr

Browser?
54.167.15.6