FULL TEXT (html)
Issue: 2015, December, Volume 9, No 4
issue id: 2015_12_9_4
article id: 2015_12_9_4_6

Original Research



Attitudes of a Group of Family Physicians on Complementary and Alternative Treatments

Attitudes of a Group of Family Physicians on Complementary and Alternative Treatments

 

Bir Grup Aile Hekiminin Tamamlayıcı ve Alternatif Tedavilere Karşı Tutumları

 

 

ABSTRACT

 

Aim: In this study, it was aimed to detect the family physicians’ attitudes to the complementary and alternative treatment (CAT).

Method: Seventyeight family physicians who are working for Afyonkarahisar Public Health Directorate, Department of Family Medicine had attended to the study. A questionnaire prepared to assess the attitudes of the family physicians about complementary and alternative treatment was applied.

Results: For the family physicians in the study; the ratio of believing efficiency of CAT was 83,3% (n: 65) and using any of the CAT methods was 75,6%. Family physicians, as a ratio of 80,8% expressed that they recommend their patients any of the CAT methods. The most commonly advised method is herbal treatment and vitamins (79,5%). It has been found out that, using energy therapies and acupuncture practices were statistically higher for family physicians 40 years old or younger (p<0,05). Use of CAT for family physicians who has worked 10 years and less (35,6%) is significantly lower than those who has worked more than 10 years (64,4%) (p<0,05).

Conclusion: In the study; that aimed to determine family physicians’ attitudes to CAT; percentage of family physicians trust to CAT and using CAT methods, has been observed in accordance with previously studies conducted among primary care physicians.

 

Key words: Family physician, complementary and alternative medicine

 

 

ÖZET

 

Giriş: Bu çalışmada aile hekimlerinin tamamlayıcı ve alternatif tedavilere karşı tutumlarının ortaya koyulması amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışmaya Afyonkarahisar Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile Hekimliği Birimine bağlı olarak çalışan 78 aile hekimi katılmıştır. Katılan aile hekimlerine tamamlayıcı ve alternatif tedavi uygulamaları hakkındaki tutumlarını değerlendirmek amacıyla oluşturulan bir anket formu uygulanmıştır.

Bulgular: Çalışmaya katılan aile hekimlerinde  tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerinin etkinliğine inanma %83,3 (n=65),  tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerinden herhangi birini kullanma %75,,6 (n=59) olarak izlenmiştir. Aile hekimleri %80,,8 oranında  tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini hastalarına tavsiye etmektedir. En çok tavsiye ettikleri yöntem bitkisel ilaçlar ve vitaminlerdir (%79,,5). Kırk yaş ve altı aile hekimlerinde enerji terapileri ve akupunktur uygulamalarını kullanmanın istatistiksel anlamlı olarak yüksek olduğu görülmektedir (p<0,05). Çalışma süresi 10 yıl ve altında olan aile hekimlerinin  tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanma oranları %35,,6, 10 yılın üzerinde olanların ise %64,,4’tür (p<0,05).

Sonuç: Aile hekimlerinin  tamamlayıcı ve alternatif tedavilere karşı tutumlarını belirlemeye yönelik yapılmış olan bu çalışmada, aile hekimlerinin  tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini kullanma ve güvenme yüzdesi birinci basamak hekimlerinde daha önce yapılan çalışmalar ile uyumlu olarak gözlenmiştir.

 

Anahtar kelimeler: Aile hekimi, tamamlayıcı ve alternatif tedavi

 

Hüseyin ELBI1

Feyza NAZIK2

Umut Gök BALCI3

Nilay ÇÖLBE3

Kurtuluş ÖNGEL4

1Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Manisa 2Bingöl Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü, Bingöl 3Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği, İzmir 4Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, İzmir Corresponding author: Hüseyin Elbi Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Manisa / TÜRKİYE E-mail: hsynelbi1@hotmail.com Received Date:  February 03, 2015 Accepted Date:  August 24, 2015

 

GİRİŞ

 

Tamamlayıcı tıp geleneksel sağlık öğretileri ile meydana gelen tanı koydurucu ve tedavi edici yöntemlere karşılık gelir.1 Değişik kaynaklarda tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAT) genelde birlikte kullanılsa da; tamamlayıcı tıp terimi, alternatif tedavi yöntemlerinin modern tıp tedavi protokollerine ek olarak kullanımını ifade etmektedir.2 Alternatif tıp teriminin temel farkını ise geleneksel sağlık yöntemlerinin coğrafyaya göre değişen uygulamaları olarak değerlendirebiliriz.3 TAT kişilerin beden ve ruh sağlığını iyileştirmek ya da korumak amacıyla, doğal maddeler, özel karışımlar ve farklı tedavi yöntemleri ile bireyin kendisini, ailesini ve çevresini daha iyi tanıması için kullanılan özel tıp yöntemleri olarak özetlenebilir.4

 

Geleneksel tıp öğretilerinin kökeninin eski Hint ve Çin uygarlıklarına dayandığı bilinmektedir. Aynı zamanda bitkisel tedavi uygulamaları şaman inancına sahip toplumlarda da karşımıza çıkmaktadır. 20. yüzyılın son dönemlerinde giderek yagınlaşmasına bağlı olarak uygulamalardaki ve literatürdeki eksikliklerin giderilmesi amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'nde Ulusal Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Merkezi (NCCAM) kurulmuştur. Bu merkez TAT uygulamalarında güvenirliliği ve etkinliği inceleyerek modern tıbba geleneksel yöntemlerin entegrasyonunu amaçlamaktadır. Tamamlayıcı ve alternatif tedaviler bu merkez tarafından 5 ayrı kategoride sınıflandırılmıştır (Tablo 1).5

 

 

TABLO 1 

 

Ülkemizde tamamlayıcı ve alternatif tedavi ile ilgili yapılan araştırmalar son zamanlarda giderek artmasına rağmen, sağlık çalışanlarının tamamlayıcı ve alternatif tedaviye karşı tutumları ile ilgili yeterince çalışma bulunmamaktadır.6Bizim çalışmamızın amacı aile hekimlerinin tamamlayıcı ve alternatif tedaviye karşı tutumlarını değerlendirmektir.

 

 

YÖNTEM

 

Bu çalışma Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu'nun 30.10.2013 tarihli 67350377/120203 no’lu izni ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama iki bölümden oluşan anket formu kullanılarak sağlanmıştır. Birinci bölüm, sağlık çalışanlarının sosyodemografik özelliklerini belirleyen sorulardan oluşmaktadır. İkinci bölümde ise hekimlerin tamamlayıcı ve alternatif tedavi uygulamaları hakkındaki tutumlarını ve bilgilerini ölçmek amacıyla oluşturulan bir form uygulanmıştır.

Bu çalışma kapsamında Afyonkarahisar Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile Hekimliği Birimine bağlı olarak çalışan ve Afyonkarahisar merkez ve merkeze yakın ilçelerde görev yapan 107 aile hekimine ulaşılmıştır. Gönüllü olan toplam 78 aile hekimi çalışmaya alınmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen veriler SPSS 15 bilgisayar paket programı kullanılarak bilgisayara aktarılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde dağılımı kullanılmış ve ki-kare testi yapılmıştır.

 

BULGULAR

Çalışmamıza katılan aile hekimlerinin %74,4’ü erkek, %89,7’si evlidir. Meslekte 10 yıl üstü çalışanların oranı %70,5’tir. Aile hekimlerinin bazı demografik özellikleri Tablo 2’de verilmiştir.

 

 

TABLO 2

 

 

Çalışmamıza katılan aile hekimlerinde TAT yöntemlerinin etkinliğine inanma %83,3, TAT yöntemlerinden herhangi birini kullanma %75,6 (59 kişi) olarak izlenmiştir. Kullanılan TAT yöntemleri içinde akupunktur (%29,5), bitkisel ilaçlar ve vitaminler (%17,9) ile enerji terapileri (%16,7) ilk üç sırada yer almaktadır. TAT yöntemlerini kullananların %47,5’i hastalığı iyileştirici etkisinden, %32,2’si ilaca takviye olarak, %5,1’i ilaçların yan etkisini azaltmak için, %5,1’i başkalarının kullanınca faydalandığını gördükleri için, %10,2’si ise hem ilaç tedavisine takviye hem de iyileştirici etkisinden dolayı kullandıklarını belirtmiştir. Aile hekimlerinin TAT yöntemlerini kullanmada en çok hekim arkadaşları (%38,5) ile bilimsel çalışma ve eğitimlerden (%21,8) etkilendikleri gözlenmiştir.  Aile hekimlerinin TAT ile ilgili tutum ve davranışları Tablo 3’de verilmiştir.

 

 

TABLO 3

 

 

Aile hekimleri %80,8 oranında TAT yöntemlerini hastalarına tavsiye etmektedir. En çok tavsiye ettikleri yöntem bitkisel ilaçlar ve vitaminlerdir (%79,5). Romatizmal hastalıklar (%35,9), diabetes mellitus (%25,6)ve hipertansiyon (%23,1) TAT yöntemlerinin en çok önerildiği hastalıklar olarak karşımıza çıkmaktadır. Son zamanlarda iletişim kanallarında artan TAT reklamlarının önermeye etkisi ise %26,9 oranındadır (Tablo 4).

 

 

TABLO 4

 

 

Aile hekimlerinin yaş gruplarına göre TAT kullanma yöntemlerinin dağılımına bakıldığında (Tablo 5), 40 yaş ve altı aile hekimlerinde enerji tıp tabanlı uygulamalar ve akupunktur uygulamalarını kullanmanın anlamlı olarak yüksek olduğu görülmektedir (p<0,05). Çalışma süresi 10 yıl ve altı olan aile hekimlerinin TAT kullanma oranları %35,6, 10 yıl üzeri olanların ise %64,4’tür (p<0,05). Aile hekimlerinin çalışma süresi ile TAT yöntemlerini hastalara tavsiye etme ve tavsiye etmede reklam etkisi arasında bir anlamlılık bulunamamıştır. Kadın aile hekimlerinin TAT yöntemlerini kullanma ve hastalarına tavsiye etme oranları sırası ile %85,0 ve %95,0’dır (p>0,05).

 

TAT yöntemlerinin faydalı olduğunu düşünen aile hekimlerinin %95,7’si bu yöntemleri hastalarına tavsiye ederken, faydalı olmadığını düşünenlerin %30,8’i tavsiye etmektedir.

 

 

TABLO 5

 

TARTIŞMA

Hastaların sağlık hizmeti alımı ve güncel tedavi yöntemlerini danışma açısından ilk temas noktasında olan aile hekimlerinin, tamamlayıcı ve alternatif tedavi hakkındaki bilgileri ve bu yöntemlere karşı tutumları tedavi planlaması ve yönlendirmesinde önemli bir yer tutmaktadır.  Lee ve arkadaşları hekimlerin TAT yöntemi olarak en çok akupunktur (%62), çin tıbbı (%51,6) ve masajın (%48,6) etkili ve faydalı olduğuna inandıklarını belirtmiştir.7 Türkiye’de Özçakır ve arkadaşlarının pratisyen hekimlerde yaptığı çalışmada ise TAT yöntemlerinin yararlı olduğuna inanmanın %51,4, inanmamanın ise %38 olduğu saptanmıştır. 8 Hacettepe üniversitesinde yapılan bir çalışmada ise hekimlerin sadece %29,5’inin TAT yöntemlerinin etki ve yararına inandığı belirtilmektedir.9 Bizim çalışmamızda bulunan %60,3’lük TAT yöntemlerinin çok faydalı olduğuna inanma yüzdesinin, birinci basamaktaki hekimlerde yapılan diğer çalışmalara benzerlik gösterdiği söylenebilir.

 

Yıldırım ve ark. yaptığı çalışmada tıp fakültesi öğrencilerinin en çok bildikleri TAT yöntemleri diyet, masaj ve vitamin olarak belirtilmiştir.6 Mak ve ark. Avustralya’da rehabilitasyon hekimleri ile yaptığı çalışmada ise akupunktur (%80), yoga (%74) ve Tai-Chi (%72) en çok bilinen TAT yöntemleri olarak öne çıkmaktadır.10 Bu bilgiler dikkate alındığında bizim çalışmamızda akupunktur–ayurvedik tedavi ile enerji tıp tabanlı uygulamaların aile hekimlerinin kullandığı TAT yöntemleri arasında ilk sıralarda yer alması dikkat çekici olarak değerlendirilebilir. Aynı zamada aile hekimlerinin %83,4’ü TAT yöntemlerine güvendiğini, %71,2’si de bu yöntemleri medikal tedaviler ile birlikte kullandığını belirtmiştir.

 

TAT konusunda ülkemizde son zamanlarda hem bilimsel çalışmalar artmakta hem de yayın organlarının bu konuya daha fazla yer ayırdığı dikkati çekmektedir. Hollroyd ve ark. Hong-Kong’da hemşireler ile yaptığı çalışmada TAT yöntemleri hakkında gazete-dergi (%64,2) ile arkadaşlar (%57,2) bilgi kaynağı olarak belirtilmektedir.11 Brown ve ark. ise hekim ve hemşirelerden oluşan çalışma grubunda katılımcıların % 60’nın medya, %57’sinin arkadaşlar ve %35’nin internetten TAT yöntemleri konusunda bilgi edindiklerini göstermektedir.12 Bizim çalışmamızda TAT hakkında bilgi edinme kaynakları olarak doktorların (%38,5), bilimsel çalışma ile eğitim hizmetlerinin (%21,8) ve arkadaşların (%19,2) ilk üç sırada yer alması yapılan araştırmalar ile benzerlik göstermektedir.

 

Jump ve ark. çalışmasında ise hekimlerin hastalarında en az bir TAT yöntemini kullanma oranının % 65 olduğu,13 Burke ve ark. çalışmasında ise hekimlerin sadece %35’nin TAT yöntemlerini bazen hastalarında kullandıklarını belirtmiştir. 14 Hacettepe’de Bal’ın çalışmasında ise hekimlerin TAT yöntemlerini hastalarında kullanma isteği %43,6 olarak bulunmuştur.9 Aile hekimlerinde yapılan çalışmamızda ise bitkisel ilaç ve vitaminin en çok tavsiye edilen TAT yöntemi olarak %80,8 gibi yüksek bir oranda olması, birinci basamak sağlık hizmeti sunumunda bu yöntemin biraz daha sık önerildiğini düşündürebilir.

 

Tüm dünyada TAT kullanımı özellikle kanser, artrit, inflamatuvar barsak hastalıkları ve diyabet gibi kronik hastalıklarda giderek artmaktadır.15 Ülkemizde yapılan çalışmalarda da bu yöntemlerin kullanıldığı hastalıklar benzer olarak bulunmuştur. Köksoy’un yaptığı çalışmada 44 inflamatuvar barsak hastasında TAT uygulamaları kullanım oranları 40 yaş altındaki hastalarda %33,3, 40 yaş üstü hastalarda %47,4’tür.16 Uğurluer ve ark. ise kemoterapi alan hastaların %90,6'sı bitkisel karışımları kullandığını belirlemiştir.17 Çalışkan’ın çalışmasında bitkisel ürünler genellikle meme kanseri (%2), karaciğer hastalıkları (%21), HIV (%22), astım (%24) ve romatolojik bozuklukları (%26) da içeren kronik tıbbi durumları olan hastalar tarafından kullanıldığı belirlenmiştir.18 Erdoğan ve ark. yaptıkları çalışmada kalp hastalarının sıklıkla bitkisel tedavi ve dua yöntemlerini kullandığı belirtilmiştir.19 Araz ve ark. TAT yöntemlerine en fazla kas-iskelet sistemiyle ilgili hastalıklarda ve psikolojik sorunlarda başvurulduğunu belirtmişlerdir.20 Bizim çalışmamızda romatolojik hastalılar, diyabet ve hipertansiyon aile hekimlerinin hastalarına TAT yöntemi önerdikleri en sık hastalıklar olarak belirlenmiştir.

 

Chu ve ark. ile Bal’ın yaptığı çalışmalarda hemşirelerin yaşı, çalışma süresi ve çalışıtıkları bölüm ile TAT kullanımı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.9,21 Ancak Bal’ın çalışmasında yaş ilerledikçe hekimlerin TAT yöntemleri konusunda eğitim alma isteğinin anlamlı olarak ve 10 yıldan daha fazla süredir çalışan hekimlerin hastalarında daha yüksek oranda TAT kullanımını destekledikleri belirtilmektedir.9 Ergin ve ark. yaptığı çalışmada ise uzmanlık ve tıp öğrencilerinin TAT yöntemlerine karşı tutumunda cinsiyet, yaş ve sosyo-ekonomik durum açısından farklılık bulunmadığı gösterilmiştir.4 Erci ise çalışmasında erkekler ve bekarlarda TAT’a tutumu anlamlı olarak negatif bulmuştur.22 Featherstone ve ark. ise kadınlarda TAT’a karşı pozitif tutumun belirgin derecede yüksek olduğu belirtilmiştir.23 Bizim çalışmamızda ise 40 yaş ve altı aile hekimlerinde enerji tıp tabanlı uygulamalar ve akupunktur uygulamalarını kullanmanın anlamlı olarak yüksek olduğu görülmektedir (p<0,05). Çalışma süresi 10 yıl ve altı olan aile hekimlerinin TAT kullanma oranları %35,6, 10 yıl üzeri olanların ise %64,4’tür (p<0,05).

 

 

SONUÇ

 

Aile hekimlerinin TAT’a karşı tutumlarını belirlemeye yönelik yaptığımız bu çalışmamızda, aile hekimlerinin TAT yöntemlerini kullanma ve güvenme yüzdesi birinci basamak hekimlerinde daha önce yapılan çalışmalar ile uyumlu olarak gözlenmiştir. Aynı zamanda TAT yöntemleri hakkında bilgi edinme kaynaklarının çok fazla değişmediği ve bu konu hakkında bilginin genelde görsel ve yazılı kaynaklardan edinildiği gözlenmiştir. Hastalar tarafından TAT yöntemlerinin özellikle kronik hastalıklarda tercih edildiği göz önüne alındığında; TAT yöntemlerini değerlendirmede, bu yöntemler hakkındaki soruları yanıtlamada ve riskleri anlatmada aile hekimlerine önemli roller düşmektedir.

 

Ülkemizde birinci basamak sağlık çalışanlarında ve sağlık eğitimi süreçlerinde TAT yöntemleri, bu yöntemlerin etkileri ile fayda ve zararları konusunda eğitim eksikliği olduğu bilinmektedir. Bu yüzden son dönemde giderek artan TAT yöntemleri kullanımı konusunda eğitimlere gereksinim olduğu görülmektedir. Ayrıca hastalar ile ilk karşılaşmada önemli bir pozisyonda olan aile hekimlerine yönelik TAT yöntemleri konusunda ayrıntılı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

 

 

KAYNAKLAR

 

1- Zollman C, Vickers A. ABC of Complementary medicine. BMJ 1999;319:693

2- Özcebe H, Sevencan F. Çocuklarda tamamlayıcı ve alternatif tıbbı konu alan araştırmaların değerlendirilmesi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2009;52:183-194

3-Kaplan M. Geleneksel tıbbın yeniden üretim sürecinde kadın, Ankara kent örneğinde kuşaklar arası çalışma. Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları 2010;257

4- Ergin A, Hatipoğlu C, Bozkurt Aİ, Mirza E, Kunak D, Karan C ve ark. Uzmanlık ve tıp öğrencilerinin tamamlayıcı-alternatif tıp hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumları. Pam Tıp Derg 2011;4(3):136-143

5- Muslu GK, Candan Ö. Tamamlayıcı ve alternatif tedaviler ve çocuklarda kullanımı. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008;51:62-67

6- Yildirim Y, Parlar S, Eyigor S, Sertöz OO, Eyigör C, Fadıloğlu C, Uyar M. An analysis of nursing and medical students’ attitudes towards and knowledge of complementary and alternative medicine. J Clin Nurs 2010;19:1157-66.

7- Lee, S, Khang Y, Lee M, Kang W. Knowledge of attitudes toward and experience of CAM in western medicine -and oriental medicine- trained physicians in Korea. American Journal of Public Health 2002;92:1994-2000.

8- Özçakır A, Sadıkoglu G, Bayram N, Mazıcıoğlu MM, Bilgel N, Beyhan I. Turkish general practitioners and complementary/alternative medicine. The Journal of Alternative and Complementary Medicine 2007;13(9):1007-1010.

9- Bal B. Hemşire ve hekimlerin tamamlayıcı ve alternatif tedavilere ilişkin görüşleri. Uzmanlık Tezi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü 2009.

10- Mak JCS, Mak LYH, Shen Q, Faux S. Perceptions and attitudes of rehabilition medicine physicians on complementary and alternative medicine in Australia. Internal Medicine Journal 2009;39(3):164-169.

11- Holroyd E, Zhang AL, Suen LKP, Xue CCL. Beliefs and attitudes towards complementary medicine among registered nurses in Hong Kong. International Journal of Nursing Studies 2008;45(11):1660-1666.

12- Brown J, Cooper E, Frankton L, Steeves-Wall M, Gillis-Ring J, Barter W. Complementary and alternative therapies: survey of knowledge and attitudes of health professionals at a tertiary pediatric/women’s care facility. Complementary Therapies in Clinical Practice 2007;13:194–200.

13- Jump J, Yarbrough L, Kilpatrick S, Cable T. Physicians’ attitudes toward complementary and alternative medicine. Integrative Medicine 1998;1:149-153.

14- Burke A, Ginzburg K, Collie K, Trachtenberg D, Muhammad M. Exploring the role of complementary and alternative medicine in public health practice and training. Journal of Alternative and Complementary Medicine 2005;11:931-936.

15- Sirois FM. Provider-based complementary and alternative medicine use among three chronic illness groups: associations with psychosocial factors and concurrent use of conventional health-care services. Complementary Therapies in Medicine 2008;16:73-80.

16- Köksoy S. Yataklı sağlık kuruluşlarında çalışan doktor, hemşire ve ebelerin tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini bilme ve kullanma durumları. Yüksek Lisans Tezi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü 2008.

17-Uğurluer G, Karahan A, Edirne T, Şahin HA. Ayaktan kemoterapi ünitesinde tedavi alan hastaların tamamlayıcı ve alternatif tıp uygulamalarına başvurma sıklığı ve nedenleri. Van Tıp Dergisi 2007;14:68-73.

18- Sağkal T, Demiral S, Odabaş H, Altunok E. Kırsal kesimde yaşayan yaşlı bireylerin tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini kullanma durumları. FÜ Sağ Bil Tıp Derg 2013;27(1):19-26.

19- Erdoğan Z, Oğuz S, Erol E. Kalp hastalarının tamamlayıcı tedavileri kullanma durumu. Spatula DD 2012;2:135-139.

20- Araz A, Harlak H, Gülgün M. Sağlık davranışları ve alternatif tedavi kullanımı. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni 2007;6:112-22.

21- Chu FY, Wallis M. Taiwanese nurses’ attitudes towards and use of complementary and alternative medicine in nursing practice: a cross-sectional survey. International Journal of Nursing Studies 2007;44:1371-1378.

22- Erci B. Attitudes towards holistic complementary and alternative medicine: a sample of healthy people in Turkey. J Clin Nurs 2007;16(4):761-768.

23- Featherstone C, Godden D, Gault C, Emslie M, To M. Prevalence study of concurrent use of complementary and alternative medicine. Am J Public Health 2003;93:1080–1082.











TJFMPC
Turkish Journal of Family Medicine
& Primary Care

e-ISSN: 1307-2048
© 2016 www.tjfmpc.gen.tr

Browser?
54.81.69.220